chối xác
Định nghĩa
- Tính từ (thường dùng trong khẩu ngữ, mang tính thông tục):
- Trạng thái kiệt sức, mệt mỏi đến mức không còn chút sức lực nào: "chối xác" mô tả tình trạng cơ thể hoặc tinh thần bị rã rời, không thể tiếp tục làm việc hay hoạt động, thường do làm việc quá sức.
- Ví dụ: Làm việc đến chối xác (làm việc đến mức kiệt quệ, không còn sức).
Ví dụ sử dụng
- (Sau một ngày lao động nặng nhọc, ông ấy mệt mỏi rã rời.)
- (Tôi chạy bộ năm cây số, khi đến đích thì kiệt sức.)
- (Nhóm thanh niên làm việc vất vả suốt tuần, cuối tuần mọi người đều mệt mỏi rã rời.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "chối xác" thường được dùng trong văn nói hoặc ngữ cảnh thân mật, không trang trọng. Có thể kết hợp với động từ chỉ hành động để nhấn mạnh mức độ kiệt sức.
- Cô ấy chạy xe máy từ sáng đến tối, về nhà chối xác không kịp ăn cơm. (Cô ấy chạy xe máy suốt ngày, về đến nhà mệt quá không kịp ăn cơm.)
- "chối xác" cũng có thể dùng để nói về sự mệt mỏi tinh thần, dù ít phổ biến hơn.
- Học thi cử căng thẳng, tôi thấy chối xác cả người. (Học thi căng thẳng, tôi cảm thấy kiệt sức toàn thân.)
Biến thể và từ gần giống
- Chối (động từ): từ chối, không nhận; nhưng trong "chối xác", "chối" không mang nghĩa từ chối mà là một phần của cụm từ chỉ trạng thái.
- Xác (danh từ): thân thể, xác thịt; trong cụm từ này, "xác" chỉ cơ thể yếu ớt, không còn sức sống.
- Rã rời (tính từ): mệt mỏi, rời rạc, không còn sức lực — gần nghĩa với "chối xác".
- Sau buổi tập, tôi thấy người rã rời. (Sau buổi tập, tôi thấy người mệt mỏi.)
Từ đồng nghĩa
- Kiệt sức: mất hết sức lực, không còn khả năng hoạt động.
- Anh ấy làm việc đến kiệt sức. (Anh ấy làm việc đến mức mất hết sức lực.)
- Mệt nhoài: mệt đến mức không thể cử động, thường do lao động nặng.
- Cô ấy đi bộ đường dài, về đến nhà mệt nhoài. (Cô ấy đi bộ đường dài, về nhà mệt rã rời.)
- Đuối sức: yếu dần, không còn đủ sức để tiếp tục.
- Bơi xa quá, tôi đuối sức phải nghỉ. (Bơi xa quá, tôi yếu sức phải nghỉ.)
Thành ngữ liên quan
- Chối xác như chết: nhấn mạnh trạng thái kiệt sức đến mức như sắp chết.
- Làm đồng từ sáng đến tối, về nhà chối xác như chết. (Làm đồng từ sáng đến tối, về nhà mệt đến mức như sắp chết.)